Make your own free website on Tripod.com

 


KÜLTÜR/SANAT
Hasanali Yıldırım
 

Bir Avrupa Düşünürü Dünyaya Bakıyor

 
Habermas’ın Küreselleşme ve Milli Devletlerin Akibeti adlı deneme derlemesi, dünyayı anlamaya çalışanlar için ufuk açıcı yazılar barındırmakta.

Bir belirleyici olarak varolan dünyanın siyasi, kültürel ve ticari arenasından çekildikten sonra Türkler’in yalnızca geri kalan dünya ile değil, o güne değin bizzat eyaleti olan yerlerle de başı bir türlü sorundan kurtulamadı. Bu baş ağrısının temel nedeni, Batılılar’ın görmek ve göstermek istedikleri gibi, kendilerinin yapageldiklerinin bir benzerini Türkler’in de yapmış olması, açıkçası, fethettikleri yerleri birer sömürü  kolonisi haline getirmeleri değil, tam tersine, her gidilen yerde götürülen adaletin, o sistemin zayıflamasından sonra geri tepmesiydi. İşte bu geri tepişle yalnızca topraklar yitirilmedi, sanki bir daha geri gelmemecesine elden giden kendine güvenin doğurduğu geri çekilme ve kabuğuna sığınmanın etkisiyle dünyaya söyleyecek sözü kalmama havasını da doğurdu. O güne değin palazlanan kapitalizmin karşısında, önce kendine güven ve böylelikle tehlikeyi can evinden sezememe, ardından gereken zamanda gerekli adımların atılmamasından kaynaklanan uçurumun da katkısıyla her yapılanın tam olarak işe yaramaması, son olarak da dünyaya kendini kapama durumun doğurdu.

Bu süre zarfında da kapitalizmi eleştirmek ve ona karşı durmak, örneğin Amerika’da Beat kuşağı gibi küçük ve sevimli (fakat yalnızca sevimli) tepkilerin ya da Avrupa’da kimi ideolojik yönelimlerin üzerine düştü. Bu süreçte “Dünya Sistemi” gibi kavramların öne sürülmesine ve kapitalizmin işleyişinin düşünsel arkaplanına ışık tutulmasına veya varolan durumun “Tarihin Sonu” olduğunu vurgulayan yorumlara da rastlandı.

Yine kapitalist işleyişi ele alan ve ekonomi merkezli bir eleştiri getiren Wallerstein gibi isimlere ya da Habermas gibi dünya sistemi olgusunu felsefe-bilim merkezli ele alan yaklaşımlara Avrupa’da rastlıyoruz. Kapitalist mekanizmanın bir uzantısı olan ülkelerden çıkan bu yaklaşımlar, bu düzenin temellerinin atıldığı yüzyıllar boyunca o düzenle çatışan biricik siyasi, düşünsel ve ekonomik gücün temsilcisinin torunlarına da bir bir sunuluyor günümüzde. Bunun son örneklerinden biri, Habermas’ın Die Postnationale Konstellation Politische Essays adlı eserinin, Küreselleşme ve Milli Devletlerin Akibeti adıyla Medeni Beyaztaş tarafından çevrilmesi ve Bakış Yayınları arasından çıkması. Bu eserindeki makalelerde Habermas, ulus-devletin ortaya çıkışında rastlanılan meydan okumalardan yola çıkarak bu tür devletlerin demokrasi yapısı üzerinde durmakta ve ardından da küreselleşme baskısıyla ulus-devletlerin alması olası yeni biçimleri ele almakta.

Denemelerin ikinci bölümündeyse bir önceki yüzyılda ortaya çıkan sosyal devlet olgusu üzerinde durmakta ve sosyal devletlerin zaafları, toplumlar üzerindeki düşünme ve davranma alışkanlıkları, bu alışkanlıkların küreselleşmeye niçin direnemediği, bunun üzerinden de ulus-devletlerin yeni ekonomik yapıyla ne tür bünyelere dönüşebileceği konularına değiniyor. Millet Sonrası Terkip ve Demokrasinin İstikbali başlığını taşıyan kitabın en canalıcı üçüncü bölümü ise felsefi bir yaklaşımla mevcut dünyadaki uluslar arası ilişkileri, bu ilişkileri belirleyen düşünsel, psikolojik güdüleri, Amerika ve Avrupa’nın ‘öteki’ olarak Batı-dışı toplumlara bakışını serimlemekte. Günümüzde konuşulan birçok siyasi, kültürel ve entelektüel olgunun atardamarlarını işaret eden ve bu işaret taşları üzerinden dünyadaki yeni yapılanmalara bakan bu uzun deneme, yalnızca siyasi arenada değil, entelektüel arenada da nelerin olup bittiğini anlamak için, ‘içeriden’ bakan biri tarafından kaleme alınmış önemli bir rehber niteliğinde.

Son bölümdeki denemelerdeyse Habermas, Batı-dışı toplumlara, örneğin Hind ve İslam ülkelerini de kapsayan kültürlere bakmakta ve insan hakları kavramı doğrultusunda bu ülkelerdeki oluşumları ele almakta.

Habermas’ın Küreselleşme ve Milli Devletlerin Akibeti adlı deneme derlemesi, dünyayı anlamaya çalışanlar için ufuk açıcı yazılar barındırmakta.

yazikonusu-kultur-sanat
BU YAZIYA GÖRÜŞ BİLDİR


   


Yarın imzalı yazılar dergiyi diğer yazılar yazarlarını bağlar.
Kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz. Dergimiz basın ahlak ilkelerine uymayı taahüt eder. Yarın 2002 ©